Nerwica Lękowa



Stany lękowe na tle nerwowym dotykają kilka milionów Polaków. Nerwica to zaburzenie, które może dotknąć ludzi w różnym wieku – starszych i młodszych. Schorzenie to powoduje trudności w codziennym funkcjonowaniu. Przyczyny oraz objawy nerwicy lękowej mogą być zróżnicowane, jest to uzależnione przede wszystkim od źródła lęku. Czasami rozpoznanie nerwicy lękowej może być trudne ze względu na istnienie innych chorób objawiających się podobnymi symptomami.

Leczenie nerwicy lękowej jest skuteczne, o ile osoba dotknięta tym zaburzeniem uczestniczy w psychoterapii oraz stosuje się do zaleceń psychoterapeuty.
Często niezbędne jest przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych oraz łagodzących lęki.

Nerwicę lękową podobnie jak i inne zaburzenia natury psychicznej (np. nerwica wegetatywna, neurastenia, dystymia) nasila stres. Schorzenie to bezpośrednio wiązane jest z konsumpcyjnym, szybkim trybem życia.

Nerwica lękowa – co to jest?

Nerwica lękowa inaczej nazywana zespołem lęku uogólnionego jest zaburzeniem na tle nerwicowym, które może dotknąć każdego człowieka na każdym etapie życia.

Podstawowym symptomem tego schorzenia jest odczuwanie silnego lęku. Może on pojawić się w normalnych, codziennych sytuacjach, a tym samym utrudnić funkcjonowanie człowieka. Statystycznie nerwica lękowa częściej dotyka kobiet niż mężczyzn.

Lęk jest zupełnie naturalną reakcją organizmu. Problem pojawia się, jednak gdy zaburza on codzienne funkcjonowanie, utrzymuje się przez dłuższy czas, negatywnie wpływając na życie rodzinne i zawodowe. W takich przypadkach jedynym wyjściem z sytuacji może okazać się wizyta u lekarza specjalisty.

Obserwuje się, że nerwica lękowa jest coraz częściej spotykanym rodzajem nerwicy. Zaburzenie to dotyka coraz więcej osób.

W przypadku nerwicy lękowej osoby nią dotknięte doskonale zdają sobie sprawę z tego, że ich objawy mają podłoże psychiczne. Pomimo tej świadomości nadal silnie odczuwają lęk. Niepokój zaś może skutkować pojawieniem się innych objawów somatycznych, które potęgują uczucie lęku. Nerwica lękowa opiera się na mechanizmie błędnego koła. Odczuwane przez człowieka uczucia i emocje negatywnie wpływają na siebie, potęgując uczucie niepokoju.

Pacjentowi często trudno jest jednoznacznie określić, czy pierwszy pojawił się strach lub niepokój, czy może reakcja somatyczna ciała. To zaburzenie bywa trudne w zdiagnozowaniu. Często konieczne jest wykonanie wielu badań i testów, które pozwolą w wykluczeniu innych chorób.

Przyczyny nerwicy lękowej

Przyczyny nerwicy lękowej mogą mieć zróżnicowane podłoże. Odczuwanie lęku powoduje zaburzenia dotyczące wydzielania w mózgu dwóch podstawowych neuroprzekaźników, czyli noradrenaliny i serotoniny.

Przyczyną nerwicy lękowej mogą być choroby endokrynologiczne:

  • guz chromochłonny nadnerczy, który powoduje wzrost stężenia w organizmie hormonu stresu – kortyzolu,
  • nadczynność tarczycy – nadmiar hormonów może nadmiernie pobudzać organizm.
nerwica

Wśród przyczyn rozwoju nerwicy lękowej specjaliści dopatrują się także innych czynników, m.in.:

  • brak zaspakajania podstawowych potrzeb emocjonalnych,
  • brak poczucia bezpieczeństwa,
  • predyspozycje dziedziczne,
  • niedostatek opieki rodzicielskiej w dzieciństwie,
  • nadopiekuńczość rodziców,
  • zbyt wysokie oczekiwania rodziców względem dziecka, wywieranie presji na dziecku,
  • nierozwiązanie konflikty z dzieciństwa,
  • środowisko, w którym wychowywało się dziecko,
  • wzorce do naśladowania w okresie dzieciństwa – zauważa się także pewną zależność pomiędzy sposobem postępowania rodziców i dzieci,
  • wewnętrzny konflikt pomiędzy możliwościami pacjenta a presją otoczenia, dysfunkcje w obrębie struktur ośrodkowego układu nerwowego,
  • długotrwały stres (np. wywołany pracą lub poważną chorobą),
  • brak snu, niewysypianie się,

  • stres związany z chorobami przewlekłymi (np. chorobą nowotworową) lub długotrwałymi urazami i dysfunkcjami ruchowymi,

  • nierozwiązanie konflikty emocjonalne (dotyczące oczekiwań w związku, presji otoczenia itp.),
  • problemy z adaptacją (np. ukończenie szkoły, konieczność wejścia w nowe środowisko lub nową rolę życiową),
  • trudne wydarzenia życiowe (np. ubóstwo),
  • przykre wydarzenia i towarzyszące temu traumy (np. śmierć bliskiej osoby, uczestniczenie w wypadku komunikacyjnym, doświadczanie przemocy),
  • większa skłonność do nadużywania używek (m.in. alkoholu, środków odurzających),
  • niektóre typy osobowości narażone są na rozwój nerwicy lękowej.

Typ osobowości a nerwica lękowa

Panuje przekonanie, że osoby o pewnych typach osobowości są bardziej narażone na rozwój zaburzeń na tle nerwicowym. Wyróżnia się trzy typy osobowości, które mogą temu sprzyjać:

  • osobowość lękliwa (ciągłe odczuwanie niepokoju, unikanie kontaktów społecznych z innymi ludźmi, obawa przed odrzuceniem, wysoka wrażliwość na krytykę),
  • osobowość anankastyczna (perfekcjonizm, nadmierna troska i dbałość o szczegóły),
  • osobowość histrioniczna (nadmierna emocjonalność, teatralność zachowań, dążenie do skupienia na sobie uwagi otoczenia, skłonności do manipulowania innymi ludźmi).

Objawy nerwicy lękowej

Nerwica lękowa to zaburzenie, które może objawiać się na różne sposoby. U pacjentów mogą pojawić się zaburzenia funkcji poznawczych, objawy somatyczne, a także problemy emocjonalne. Przebieg choroby u każdej z osób dotkniętych tym schorzenie ma indywidualny charakter. Objawy mogą, lecz wcale nie muszą razem występować.

Jak sama nazwa wskazuje, podstawowym objawem nerwicy lękowej jest lęk. Może on przybierać różne postacie:

  • lęk uogólniony – ciągłe, nieustające poczucie zagrożenia bez określonej przyczyny,
  • fobie – lęk przed pewnego rodzaju sytuacjami, wydarzeniami, przedmiotami lub zjawiskami (np. agorafobia, arachnofobia, fobia społeczna, klaustrofobia),
  • ataki paniki – nagły, silny napad lęku o charakterze irracjonalnym (np. obawa o to, że się umrze lub utraci nad czymś kontrolę), zazwyczaj osiąga szczyt nasilenia w ciągu 10 minut, panika stopniowo ustępuje innym objawom, jak np. kołataniu serca, drżeniu rąk, przyśpieszeniu akcji serca, poceniu się, dusznościom czy zawrotom głowy,
  • natręctwa – nękające myśli i obsesje, które popychają do wykonania irracjonalnych czynności.

Osoby, które borykają się z nerwicą lękową, nawet gdy są świadome, że ich lęk jest absurdalny, nie potrafią sobie z nim poradzić. Często objawy lękowe utrudniają codzienne funkcjonowanie, co sprawia trudności w pracy, życiu rodzinnym oraz kontaktach z przyjaciółmi. Objawy nerwicy lękowej ze strony psychiki to m.in.:

  • brak cierpliwości,
  • pesymistyczne nastawienie do życia,
  • apatia,
  • rozdrażnienie,
  • płaczliwość,
  • przygnębienie,
  • stałe poirytowanie,
  • brak motywacji do działania,

  • zmienność nastrojów,

  • utrata pewności siebie,
  • powolne izolowanie się od społeczeństwa,
  • problemy w odczuwaniu przyjemności,
  • problemy z zasypianiem oraz bezsenność.

Objawy somatyczne w nerwicy lękowej to m.in.:

  • mdłości,
  • bóle głowy, brzucha, żołądka, stawów i mięśni,
  • bóle w klatce piersiowej (mogą przypominać zawał),
  • zaburzenia prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego,
  • uczucie kłucia w sercu,
  • kołatanie serca,
  • przyśpieszona akcja serca,
  • problemy z prawidłowym widzeniem i słuchem,
  • otępienie zmysłu smaku,
  • uczucie duszności,
  • ucisk w gardle,
  • nudności, wymioty,
  • problemy z oddychaniem,
  • nagłe uderzenia gorąca lub ataki zimna,

  • sztywność mięśni,

  • uczucie suchości w ustach,
  • spadek libido,
  • bóle kręgosłupa,
  • problemy skórne,
  • drżenie rąk lub nóg,
  • zaburzenia równowagi,
  • zgrzytanie zębami,
  • mogą wystąpić również napady padaczkowe, niedowłady, problemy z mówieniem, a w skrajnych przypadkach nawet nieprawidłowe funkcjonowanie organów wewnętrznych czy też przekonanie o byciu w ciąży (tzw. ciąża urojona).

Objawy nerwicy dotyczące upośledzenia funkcji poznawczych to m.in.:

  • problemy z zapamiętywaniem,
  • problemy z koncentracją,
  • obsesyjne czynności oraz myśli (np. obsesyjne mycie rąk, obsesyjne sprawdzanie czegoś, obsesyjne ruchy, powtarzanie pewnych czynności),
  • chwilowe amnezje związane z odczuwaniem silnego lęku,
  • odczucie oddalania się od świata, odrealnienia, postrzeganie świata na swój własny sposób.
nerwica lękowa

Leczenie nerwicy lękowej

Podstawowym sposobem leczenia jest psychoterapia. Podczas terapii pacjent uczy się radzenia sobie z objawami nerwicy. Podstawą leczenia jest dotarcie do źródła problemów oraz próby zrozumienia i przepracowania ich. Ogromną rolę w terapii odgrywa stabilizacja nastroju. Najpopularniejszymi formami leczenia jest psychoterapia poznawczo-behawioralna oraz terapia psychodynamiczna. Ważnym elementem leczenia jest także psychoedukacja oraz przekazanie pacjentowi właściwych zasad higieny życia psychicznego.

Jeżeli nerwica lękowa ma silny przebieg, konieczne może okazać się wspomożenie lekami psychotropowymi. Warto jednak mieć na uwadze fakt, że leczenie farmakologiczne jedynie pozornie tłumi symptomy nerwicy lękowej. Leki działają wyłącznie doraźnie.

W leczeniu farmakologicznym nerwicy lękowej stosuje się:

  • leki przeciwdepresyjne (m.in. selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – SSRI, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny – SSNRI, selektywne odwracalne inhibitory monoaminooksydazy – MAO-I, inhibitory wychwytu serotoniny i antagonisty receptorów serotoninowych – SARI),
  • leki przeciwlękowe (m.in. z grupy benzodiazepin).

Wspomagająco mogą być stosowane preparaty ziołowe, które nie wykazują tak silnego działania, jak leki farmakologiczne, jednak jako środki roślinne nie uzależniają. Występują one w formie tabletek, syropów lub herbatek do zaparzania.

Terapia nerwicy lękowej powinna być uzupełniona stałym monitorowaniem skuteczności leczenia. Możliwe jest to za pomocą wykorzystania specjalnych narzędzi, np. Skali Lęku Hamiltona. Leczenie nerwicy lękowej może trwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat. Nerwica lękowa a dieta

Każdy rodzaj nerwicy wymaga wprowadzenia odpowiedniej diety. Powinna być ona bogata w witaminy oraz minerały, których zadaniem jest poprawienie funkcji poznawczych oraz pozytywne wpływanie na odczuwanie emocji. Dieta musi zawierać m.in. witaminy z grupy B, magnez, kwas foliowy oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Uzupełnieniem leczenia oraz diety jest aktywność fizyczna, a także troska o zdrowy sen.