Załamanie nerwowe? Przyczyny i leczenie



Załamanie nerwowe może pojawić się zarówno u mężczyzn i kobiet, jak i u nastolatków czy u dzieci. Jest to silne, gwałtowne zaburzenie równowagi psychicznej, które zazwyczaj następuje na skutek pewnych traumatycznych wydarzeń. Inną nazwą tego typu zaburzenia jest kryzys psychiczny. Najczęściej załamanie nerwowe nie wymaga wizyty u specjalisty, jednak ostre, długotrwale utrzymujące się objawy mogą wymagać konsultacji z psychoterapeutą. Przepracowanie kryzysu psychicznego z reguły skutkuje rozwojem osobowości człowieka oraz nabyciem nieco innego spojrzenia na świat.

Zapraszamy na konsultacje w zakresie kryzysów nerwowych z naszymi specjalistami

Załamanie nerwowe – co to jest? Jak wygląda?

Załamanie nerwowe znane jest także pod nazwą kryzys psychiczny (po angielsku nervous breakdown). Jest to zespół objawów, które są skutkiem pewnej sytuacji życiowej. W powrocie do normalnego funkcjonowania pomaga m.in. terapia, podczas której pacjent przepracowuje dany problem.

Załamanie nerwowe ze względu na swoje symptomy może być mylone z depresją. Jest to jednak zupełnie inne zaburzenie, które wymaga całkowicie innego leczenia. Osoba cierpiąca na załamanie nerwowe boryka się z problemami w wypełnianiu codziennych obowiązków, stanami lękowymi oraz poczuciem bezradności.

Załamanie nerwowe

Załamanie nerwowe – przyczyny

Przyczyn załamania nerwowego jest wiele. Najczęściej jednak ten stan psychiczny pojawia się na skutek:

  • nagłego, przykrego wydarzenia, np.po utracie pracy, po rozstaniu, po gwałcie, po wypadku lub śmierci bliskiej osoby, po operacji, w trakcie poważnej choroby,
  • klęski żywiołowej lub katastrofy, która była wynikiem działania człowieka (np. trzęsienie ziemi, powódź, kryzys ekonomiczny),
  • kryzysu rozwojowego związanego z naturalnymi zmianami w życiu (np. studia, wyprowadzka z domu, ślub, zmiana miejsca pracy),
  • problemów w pracy oraz w życiu osobistym,
  • w ciąży lub po porodzie – załamanie nerwowe może pojawić się przed i po urodzeniu dziecka, gdy kobieta jest narażona na długotrwały stres oraz jest przekonana, że nie odnajdzie się w nowej sytuacji,
  • długotrwałego napięcia (np. z powodu problemów finansowych, osobistych, rodzinnych),
  • braku spełnienia planów lub marzeń przez długi czas,
  • kryzysu egzystencjalnego – może on pojawić się np. w okresie dorastania,
  • tzw. kryzysu wieku średniego (w człowieku narasta wewnętrzna frustracja, gdy zdaje sobie sprawę, że życie niekoniecznie wygląda tak, jakby tego oczekiwał),
  • braku satysfakcji z życia (np. rodzinnego, zawodowego, z własnego wyglądu czy sprawności fizycznej).

Kryzys psychiczny a kryzys tożsamości

Amerykański psychoanalityk i psycholog rozwoju człowieka Erik Erikson stworzył ciekawą teorię dotyczącą załamania nerwowego. Według niego każda faza rozwoju życia człowieka jest bezpośrednio związana z kryzysem emocjonalnym. To zaś wiąże się z wewnętrznym konfliktem wartości. Erikson uważał, że człowiek musi walczyć z wewnętrznymi konfliktami pomiędzy:

  • zaufaniem a brakiem zaufania – w okresie niemowlęcym,
  • niezależnością a koniecznością poddania się woli opiekunów – w wieku wczesnego dzieciństwa,
  • inicjatywą a poczuciem winy – w wieku wczesnoszkolnym,
  • poczuciem niższości, uległości a pracowitością – w wieku szkolnym,
  • niepewnością funkcji a własną tożsamością – w okresie dorastania (dojrzewania),
  • izolacją a poczuciem intymności – we wczesnej młodości,
  • stagnacją a kreatywnością, koniecznością dążenia do czegoś – w dorosłości,
  • rozpaczą a integralnością ego – w późniejszych etapach życia.

Załamanie nerwowe – objawy. Jak długo trwa?

Pierwsze objawy załamania nerwowego z reguły są lekceważone przez osobę dotkniętą kryzysem psychicznym oraz jej bliskich. Tymczasem załamanie nerwowe wiązane jest zarówno z symptomami psychicznymi, jak i fizycznymi. Do najczęściej występujących objawów zalicza się:

  • apatia, brak chęci i motywacji do działania,
  • utrata zainteresowań,
  • niemoc, poczucie bezczynności i bezsensu życia,
  • wycofanie się z życia towarzyskiego,
  • stany lękowe, poczucie napięcia,
  • natrętne myśli,
  • zmienne nastroje,
  • niekontrolowane wybuchy złości, agresji lub płaczu,
  • zachowania autodestrukcyjne,
  • problemy z zapamiętywaniem i uczeniem się,
  • problemy z logicznym myśleniem,
  • problemy z wyrażaniem własnych myśli,
  • zaburzenia koncentracji i uwagi,
  • ciągłe odczuwanie potrzeby samotności,
  • problemy z orientacją w czasie i w przestrzeni,
  • niepokój związany z tłumem, koniecznością opuszczania mieszkania,
  • poczucie ogólnego rozbicia,
  • poczucie ciągłego zmęczenia,
  • nadwrażliwość zmysłów,
  • napięcie mięśniowe,
  • skurcze mięśni,
  • drżenie rąk,
  • zmiany skórne,
  • nadmierne pocenie się,
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • zawroty głowy i silne bóle głowy (migreny),
  • utrata masy ciała,
  • problemy z trawieniem, nudności, wymioty,
  • biegunki, zaparcia,
Objawy załamania nerwowego
  • duszności, bóle w klatce piersiowej,
  • przyśpieszone tętno, kołatanie serca,
  • utrata apetytu,
  • spadek libido,
  • mogą pojawić się problemy ze snem, myśli samobójcze,
  • skłonność do popadania w nałogi (m.in. nadużywanie alkoholu lub środków odurzających).

Ile trwa załamanie nerwowe? Najczęściej jest to stan, który utrzymuje się kilka tygodni. Przez ten czas osoba dotknięta kryzysem psychicznym nie czuje przyjemności z wykonywania czynności, które do tej pory sprawiały jej radość (np. spotkania ze znajomymi, przebywanie z rodziną).

Podobne objawy sprawiają, że załamanie nerwowe bywa mylone z depresją. Te dwa zaburzenia różnią się jednak od siebie i są zupełnie czym innym. W przypadku kryzysu psychicznego objawy najczęściej są dość nagłe, lecz mają ostry, gwałtowny przebieg.

epresja zaś nie pojawia się nigdy bezpośrednio po oddziaływaniu bodźca, lecz stopniowo się rozwija, a jej symptomy z czasem stają się coraz bardziej nasilone. Załamanie nerwowe z reguły trwa krócej, depresja dłużej – nawet przez wiele miesięcy.

Kryzys psychiczny tylko w skrajnych przypadkach wymaga konsultacji lekarskiej, najczęściej człowiek jest w stanie samodzielnie go przepracować. Depresja to zaburzenie, które wymaga leczenia oraz podjęcia psychoterapii (terapia może zostać dodatkowo wsparta farmakoterapią).

W Internecie można znaleźć test, który pomoże w określeniu, czy borykamy się z depresją, czy załamaniem nerwowym.

Kryzys psychiczny bywa także mylony z zaburzeniami lękowymi, stresem, nerwicami, a także zespołem stresu pourazowego (PTSD).

Załamanie nerwowe – jak z niego wyjść? Jak leczyć?

Załamanie nerwowe to nic innego jak reakcja „obronna” organizmu. W taki właśnie sposób człowiek radzi sobie z trudną sytuacją życiową, utratą kogoś bliskiego lub szokiem. Bywa tak, że załamanie nerwowe staje się swoistego typu motywacją do działania oraz wprowadzenia zmian w swoim życiu – zmiany pracy, zakończenia nieudanego związku, zmiany sposobu myślenia, pomyślenia o sobie oraz swoich potrzebach.

Załamanie nerwowe powinno wzbudzić naszą czujność, gdy przybiera na sile lub jego objawy nie ustępują przez dłuższy czas. Jeżeli stan osoby dotkniętej kryzysem psychicznym nie poprawia się przez dłuższy czas, konieczne jest działanie i udanie się do specjalisty. Leczenie zazwyczaj opiera się na terapii. Czasami konieczne jest, aby osoba z załamaniem nerwowym przyjmowała łagodne leki.

Długotrwale utrzymujący się kryzys psychiczny może doprowadzić do szeregu niekorzystnych zmian w życiu zawodowym, osobistym i rodzinnym. Jeżeli zauważymy u kogoś bliskiego objawy załamania nerwowego, powinniśmy reagować. Nawet gdy ktoś nie chce naszej pomocy, może okazać się ona niezbędna. Według specjalistów to wsparcie osób najbliższych jest jednym z najważniejszych elementów w walce z kryzysem psychicznym. Dzięki pomocy rodziny i znajomych osoba dotknięta załamaniem nerwowym może szybciej wrócić do normalnego życia i codziennych obowiązków.

Warto jednak zaznaczyć, że przedłużający się kryzys psychiczny może doprowadzić do rozwoju poważnych zaburzeń psychicznych, w tym przekształcić się w depresję. Jeżeli więc objawy załamania nerwowego nie ustępują po kilku tygodniach, zalecana jest wizyta u specjalisty. W takich przypadkach nieoceniona może okazać się pomoc psychologa, psychiatry oraz rodziny i przyjaciół.

Załamanie nerwowe – jak pomóc osobie bliskiej?

Jak sobie radzić z załamaniem nerwowym? Jak pomóc osobie bliskiej? W zdecydowanej większości przypadków wystarczy szczera rozmowa z bliską osobą – kimś z rodziny lub przyjacielem. Ważne, aby taka osoba potrafiła słuchać ze zrozumieniem. Zazwyczaj po takiej rozmowie osoba, którą dotknął kryzys psychiczny, jest w stanie inaczej spojrzeć na świat oraz swoje problemy, zdystansować się do nich i zacząć myśleć w sposób bardziej konstruktywny.

W wielu przypadkach pomocne okazuje się również pokonanie braku motywacji do działania. Pomóc w tym może zażywanie aktywności fizycznej, spotkanie z przyjaciółmi, wyjście do kina czy też relaks (np. masaż). Samodzielne poradzenie sobie z kryzysem psychicznym może wnieść wiele dobrego do życia.

Pomoc w załamaniu nerwowym

Załamanie nerwowe zmusza do refleksji, często przewartościowania swojego życia. To zaś może pomóc w rozwoju osobowości oraz odkryciu sensu życia. W Internecie można znaleźć historie osób, które opisują swoje zmagania z załamaniem nerwowym (np. na forum tematycznym o psychoterapii lub psychologii).

W jaki sposób rozmawiać z osobą dotkniętą załamaniem nerwowym?

Powinniśmy zachować postawę empatyczną, cierpliwie wysłuchać oraz wyrazić zrozumienie i akceptację. Rozmówca powinien obdarzyć nas zaufaniem, poczuć się przy nas bezpiecznie, otwarcie przyznać, co go trapi. Jeżeli chcemy komuś pomóc, postarajmy się wczuć w jego sytuację i sposób odbierania danej sytuacji. Ważne jest, aby nie udzielać rad i nie proponować gotowych rozwiązań.

Należy unikać takiego sposobu wypowiedzi, aby nasz rozmówca nie poczuł się urażony. Nie bagatelizujmy sytuacji, nawet tych, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się błahe. Przekonujmy taką osobę o jej zaletach, które mogą okazać się niezbędne do zażegnania kryzysu.

Człowiek dotknięty załamaniem nerwowym najczęściej jest bardzo wrażliwy na krytykę. Jeżeli otworzy się przed nami, wysłuchajmy go i starajmy się być dla niego wsparciem. Nie krytykujmy i nie osądzajmy go, a także nie bagatelizujmy jego problemów.