Alkoholizm w rodzinie? Objawy i leczenie syndromu DDA


W rodzinie dysfunkcyjnej nikt nie uwzględnia potrzeb dziecka. Młody człowiek nie potrafi ich zaspakajać nawet jako osoba dorosła. Syndrom DDD oraz DDA nie bez przyczyny nazywany jest „uwięzieniem w dzieciństwie”.

Alkoholizm

DDA, czyli Dorosłe Dzieci Alkoholików to osoby, które wychowywały się w rodzinach z problemami alkoholowymi – gdy co najmniej jedno z rodziców nadużywało alkoholu. W ich życiu od zawsze brakowało poczucia stabilności i bezpieczeństwa. Z tego powodu w dorosłym życiu zmagają się z trudnościami na podłożu emocjonalnym. DDA w dzieciństwie wykształcają w sobie mechanizmy obronne, które uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie już w dorosłym życiu. Jakie są objawy DDA? W jaki sposób syndrom DDA leczyć?

Syndrom DDA – co to jest?

W rodzinach z problemami alkoholowymi głównym tematem, wokół którego wszystko krąży, jest używka, czyli alkohol. Nawet gdy w rodzinie pije tylko jeden rodzic, na drugiego z reguły nie można liczyć. Kłóci się on z uzależnionym lub też robi wszystko, aby nikt z zewnątrz nie dowiedział się o uzależnieniu współmałżonka. Dziecko obserwując panujące w rodzinie zwyczaje i zasady, stara się im podporządkować. Dąży do tego, by być niewidzialnym i nie przeszkadzać dorosłym. Podświadomie zdaje sobie sprawę z tego, że jest zdane tylko na siebie i nie może liczyć na pomoc któregokolwiek z rodziców.

Dzieci starają się normalnie funkcjonować w rodzinie, w której występuje problem alkoholowy. Jak najmniej mówią, wypierają swoje uczucia i emocje, nie są w stanie nikomu zaufać. Dzieci od najmłodszych lat uczone są tego, aby udawać, że wszystko jest dobrze, tak by o problemie uzależnienia rodzica (lub rodziców) nie dowiedział się nikt z zewnątrz. Młody człowiek, który jest pozostawiony sam sobie, nie mogąc liczyć na zaufanie rodziców, wyrabia w sobie przekonanie, że nie może zaufać nikomu.

Dziecko w rodzinie z problemami alkoholowymi nie realizuje swoich podstawowych potrzeb (m.in. tego, że ktoś musi je wysłuchać, docenić). Cała uwaga wszystkich członków rodziny skierowana jest na pijącego rodzica. Dziecko zazwyczaj obiera jedną z dwóch taktyk: nie rzuca się w oczy lub stara się skupić całą uwagę osoby uzależnionej na sobie, aby w ten sposób uchronić pozostałych członków rodziny. Role w takiej rodzinie są zupełnie odwrócone, a dzieci, których rodzice są uzależnieni od alkoholu, nie mają szans, aby cieszyć się bezpiecznym, beztroskim dzieciństwem.

Syndrom DDA – cechy i role w rodzinie

W każdej rodzinie jej członkowie pełnią role. W rodzinie z problemami alkoholowymi funkcje zostają zaburzone, a rodzice przestają wypełniać swoje role, które w społeczeństwie uznawane są za normalne. Wówczas to dzieci przejmują funkcję rodziców, wcielając się w rolę ojca lub matki.

W rodzinie z problemami alkoholowymi DDA mogą pełnić następujące role:

  • Bohater – dziecko wciela się w rolę rodzica, opiekując się niepijącym rodzicem oraz swoim rodzeństwem. Często broni członków rodziny przed atakami alkoholika. Dziecko opiekuje się wszystkimi, zapomina jednak o sobie i swoich potrzebach. Cechuje je nadopiekuńczość, zwiększona odpowiedzialność za losy innych członków rodziny oraz duża skłonność do poświęceń. Dziecku wydaje się, że w ten sposób zasłuży na docenienie, dobre słowo czy pochwałę. Przez osoby z zewnątrz może być postrzegane jako osoba odpowiedzialna, pracowita. Tak naprawdę wewnątrz jest to człowiek niezadowolony z siebie, osamotniony w poczuciu wstydu.
  • Cień – inaczej dziecko niewidzialne. Dziecko zachowuje się tak, jakby czuło się niewidzialne. Stara się nie zwracać na siebie uwagi, jest wycofane. Cechuje je nieśmiałość, brak pewności siebie oraz nieufność wobec innych. Takie dziecko nie zostało nauczone wyrażania swoich potrzeb. Nie sprawia jednak problemów wychowawczych. Wydaje się, że wystarcza mu to, co otrzymuje. Z takimi cechami wchodzi w dorosłe życie. Izoluje się od innych ludzi, przez co zyskuje pozorne poczucie bezpieczeństwa.
  • Kozioł ofiarny to przeciwieństwo roli bohatera. Dziecko od najmłodszych lat wyrasta w przekonaniu, że jest współwinne problemom rodziny. Z reguły źle się uczy, często szukając pocieszenia i wyjścia z sytuacji w używkach. Staje się agresywne i wulgarne. Przez cały okres dorastania towarzyszą mu negatywne emocje. Nierzadko rodzice wyładowują na nim swoje frustracje.
  • Maskotka – rola bardzo podobna do bohatera. Dziecko zajmuje się wszystkimi członkami rodziny, nie licząc się ze swoimi potrzebami i uczuciami. Stara się zabawić rodzinę, troszczy się o dobry nastrój rodziców, tak naprawdę nie ciesząc się z sytuacji, w której się znalazło. Jest przekonane, że dobra atmosfera w rodzinie zależy od tego, jak ono będzie postępować.

Objawy DDA

Dorosłe Dziecko Alkoholika wchodząc w dorosłe życie, najczęściej nie wie, kim jest. W swojej rodzinie pełniło jakąś rolę, jednak zupełnie niezgodną z rolami prawdziwej rodziny. DDA nie potrafi odnaleźć się w życiu, dopiero między 30. a 40. rokiem życia rozpoczyna budowanie swojej tożsamości.

Wśród podstawowych objawów towarzyszących DDA wymienić można:

  • poczucie ciągłego niepokoju i stresu,
  • poczucie zagrożenia,
  • poczucie osamotnienia,
  • problemy z wyrażaniem własnych emocji i potrzeb,
  • poczucie niższości, bycia gorszym od innych,
  • niska samoocena,
  • duża krytyka wobec własnej osoby,
  • brak zdolności do spontanicznych reakcji,
  • brak wiary w siebie i własne możliwości,
  • strach przed podjęciem nowych wzywań,
  • ciągłe poczucie winy i wstydu,
  • skłonność bycia ofiarą,
  • nadmiernie rozwinięte poczucie odpowiedzialności za innych,
  • problemy z koncentracją,
  • nieufność wobec innych osób,
  • zachowanie kompulsywne,
  • lęk przed bliskością oraz uczuciami,
  • lęk przed porzuceniem,
  • DDA a związek: brak umiejętności budowania dojrzałych związków,
  • nieuzasadniony niczym lęk,
  • brak umiejętności rozwiązywania konfliktów,
  • tendencje do izolowania się,
  • brak umiejętności opowiadania o swoim dzieciństwie,
  • problemy w odnalezieniu się w roli rodzica,
  • matka z syndromem DDA ma obawy, czy podoła roli rodzica i sprawdzi się jako matka.

Syndrom DDA – terapia

Terapia w leczeniu DDA odgrywa bardzo ważną rolę. Bez niej Dorosłe Dzieci Alkoholików nie są w stanie normalnie funkcjonować w dorosłym życiu. Brak wiedzy w tym zakresie sprawia, że nie są w stanie zrozumieć, jak budować dojrzałe, trwałe związki. Podstawową formą pomocy DDA jest terapia grupowa.

alkocholizm

Dorosłe Dzieci Alkoholików uczą się na niej:

  • jak uporać się z doświadczeniami z dzieciństwa,
  • jak uporządkować swoje relacje z rodzicami,
  • jak odseparować się emocjonalnie od rodziców,
  • jak zrozumieć, kim są, co lubią, jakie są ich potrzeby itp.,
  • jak uporządkować dorosłe życie,
  • jak funkcjonować w przyszłości.

Niejednokrotnie zdarza się, iż DDA towarzyszy zaburzenie psychiczne, np. depresja lub nerwica. Z tego też względu w niektórych przypadkach konieczne jest włączenie leczenia farmakologicznego oraz pomoc psychiatry. Osoby z syndromem DDA mogą także cierpieć na różne zaburzenia osobowości, np. osobowość zależną, unikającą lub histrioniczną.

Zdarza się, iż dzieci dorastające w rodzinie z problemami alkoholowymi nie mają problemów z własną osobowością w dorosłym życiu. Uchronić przed negatywnymi konsekwencjami „toksycznej” rodziny mogą m.in. silne cechy charakteru, temperament, sprzyjające środowisko szkolne czy też bliskie relacje z innymi, dalszymi członkami rodziny (np. babcią, dziadkiem, ciocią, wujkiem).

DDA i DDD – co łączy te syndromy?

DDA i DDD – co łączyte syndromy?

DDD to Dorosłe Dzieci z Rodzin Dysfunkcyjnych. Podobnie jakw przypadku DDA, dzieci dorastały w rodzinach, w których nie zaspakajano ichpodstawowych potrzeb (m.in. bezpieczeństwa). W dorosłym życiu mają problemy zeswoimi emocjami oraz trudności w budowaniu dojrzałych, poważnych związków.

DDD to dzieci, które w dzieciństwie były zaniedbywanefizycznie lub emocjonalnie. Są im obce takie uczucia jak wsparcie, miłość czyakceptacja innych ludzi. Mogły być bite, dręczone psychicznie czy nawetwykorzystywane seksualnie. DDD mogą także pochodzić z rodzin rozbitych (rozwód)czy też takich, w których któreś z rodziców cierpiało na poważną chorobę.

Dziecko w rodzinie dysfunkcyjnej wzrasta w poczuciuniepewności oraz zagrożenia. Podobnie jak w przypadku DDA, wykształca w sobiepewne mechanizmy obronne. DDD szybko dorastają, przejmując pewne obowiązki,które w „normalnej” rodzinie sprawuje którykolwiek z opiekunów.

Rodzina dysfunkcyjna to:

  • taka, w której panują uzależnienia, np. od alkoholu, substancji odurzających, hazardu,
  • występują zaburzenia natury psychicznej lub choroby przewlekłe, negatywnie wpływające na wychowanie dzieci,
  • wobec dziecka stosowana jest nadmierna kontrola, brak zaufania, bezpodstawne oskarżenia,
  • rodzice mają zbyt duże wymagania wobec dziecka,
  • występuje przemoc fizyczna, psychiczna lub seksualna,
  • rodzina niepełna – rozwój lub śmierć rodzica.

Wśród trudności, które towarzyszą DDD, wymienia się:

  • brak poczucia bezpieczeństwa,
  • obniżone poczucie własnej wartości pomimo odnoszonych sukcesów,
  • brak umiejętności radzenia sobie ze złością, rozdrażnieniem,
  • problemy z koncentracją,
  • obawy o przyszłość,
  • nieumiejętność zaufania innym ludziom,
  • nieumiejętność proszenia o pomoc,
  • strach przed popełnieniem błędu,
  • boją się budować dojrzałe związku,
  • nie potrafią radzić sobie z konfliktami,
  • nieumiejętność odnalezienia się w roli rodzica.

Wśród trudności, które towarzyszą DDD, wymienia się:

  • brak poczucia bezpieczeństwa,
  • obniżone poczucie własnej wartości pomimo odnoszonych sukcesów,
  • brak umiejętności radzenia sobie ze złością, rozdrażnieniem,
  • problemy z koncentracją,
  • obawy o przyszłość,
  • nieumiejętność zaufania innym ludziom,
  • nieumiejętność proszenia o pomoc,
  • strach przed popełnieniem błędu,
  • boją się budować dojrzałe związku,
  • nie potrafią radzić sobie z konfliktami,
  • nieumiejętność odnalezienia się w roli rodzica.

Alkoholizm to choroba całej rodziny

Nie bez powodu mówi się, że alkoholizm to choroba całej rodziny. Osoby uzależnione od alkoholu obarczają swoimi problemami dzieci, przez co stają się one współuzależnione. Rodzice zajęci piciem lub walką z nałogiem nie są w stanie dostarczyć dziecku poczucia bezpieczeństwa ani zaspokoić jego podstawowych potrzeb emocjonalnych.

DDA, nawet jeżeli dobrze funkcjonuje w społeczeństwie, może mieć trudności z okazywaniem swoich potrzeb, uczuć i emocji. Osoby starają się zapomnieć i „odciąć” od krzywd doznanych w dzieciństwie, jednak nie zawsze im się to udaje. Zazwyczaj mają trudności z budowaniem relacji z innymi oraz zaufaniem komukolwiek. Jest to spowodowane brakiem wzorców oraz przekonaniem o tym, że o problemach nie należy mówić głośno. DDA pragnie za wszelką cenę udowodnić, że potrafi pogodzić się z losem. W rzeczywistości jednak jest to osoba pełna lęku, zamknięta w sobie, czasami agresywna.